www.reflexgamechanger.nl

Tag Reflectie

Is dit de werkelijkheid? Of slechts een frame ervan?
Afgelopen week liep ik met mijn vrouw door de Alpen. Weg van deadlines, schermen en verplichtingen. Het werd een reis vol lucht, rust en reflectie. Een reis waarbij mijn hoofd langzaam loskwam van de waan van de dag.Eenmaal thuis, op dinsdag, viel het kabinet. De media stonden vol met duidingen: machtsspelletjes, ego’s, politieke strategie. En hoewel ik het nieuws volgde, bleef ik ook met een andere blik kijken. Vanuit afstand. Vanuit stilte.Wat me raakte, was dit: we zien gedrag, maar kennen zelden de binnenwereld — die gelaagde mix van twijfels, drijfveren, overtuigingen en emoties die aan iemands keuzes voorafgaat.Model van de WerkelijkheidIn veel maatschappelijke discussies lijken we te vergeten dat wat we zien — de buitenwereld — slechts een deel is van wat er speelt. Achter gedrag schuilt een verhaal. Een binnenwereld die niet altijd zichtbaar, maar wél bepalend is.

Het frame van de werkelijkheid

Wat we waarnemen, filteren we onbewust via eerdere ervaringen, overtuigingen en context. Dat noemen we ook wel het ‘frame’ van de werkelijkheid.

Frame van de Werkelijkheid

En dus is de vraag niet alleen: “Wat is er gebeurd?”
Maar ook: “Vanuit welk frame kijken we naar wat er is gebeurd?”
Dat frame bepaalt wat we zien — en wat we missen.

Wat dit met serious games te maken heeft

In een serious game stappen spelers tijdelijk uit hun eigen werkelijkheid — en daarmee ook uit hun frame. Ze worden geconfronteerd met nieuw gedrag, onverwachte reacties en andere perspectieven.

  • Mensen ervaren hoe hun aannames botsen met anderen.
  • Gedrag dat eerder ‘logisch’ leek, wordt ineens bevraagd.
  • Wat onzichtbaar bleef, wordt zichtbaar — in actie, spanning of stilte.

Een goed ontworpen serious game daagt het frame uit waarin spelers opereren. Niet door het uit te leggen, maar door het te laten gebeuren. Zodat deelnemers niet alleen over de werkelijkheid praten, maar ook voelen hoe het is om er anders naar te kijken.

Tot slot

We leven in een tijd waarin de roep om duidelijkheid, richting en daadkracht groot is. Maar juist dan is het verleidelijk om snel te oordelen. Om gedrag te verklaren zonder de binnenwereld te willen begrijpen.

En dus probeer ik — net als jij misschien — om ook de stilte op te zoeken. Om ruimte te maken voor twijfel, nuance en het besef dat we misschien nog veel niet weten.

Dat vind ik niet altijd makkelijk. Maar ik merk dat het me helpt. Niet om te vertragen, maar om wijzer te handelen.

Wat heeft het beklimmen van de Alpe d’Huez te maken met serious gaming en ondernemen?

Afgelopen week was ik in de Franse Alpen. Samen met mijn vrouw maakte ik wandelingen door indrukwekkende landschappen — we genoten van de zon, de rust, maar ook van de fysieke uitdaging die de bergen ons boden. Het was een moment van afstand nemen, van reflectie. Precies wat ik nodig had.

Op de top van de Alp, moe, voldaan en vooral trots

Maar één ervaring sprong er voor mij uit: het beklimmen van de Alpe d’Huez. 13 kilometer, 21 bochten, stijgingspercentages die je tot stilstand dwingen. Ik had deze tocht eerder afgelegd in 2016 en 2017, maar nu — jaren later — was de reis opnieuw indrukwekkend. Soms fietsend, soms lopend, maar altijd met dat ene doel voor ogen: de top bereiken.

En juist tijdens die klim realiseerde ik me: dit is ondernemen.
Je weet waar je naartoe wilt, maar niet wat je onderweg allemaal tegenkomt.

Ondernemen is als een berg beklimmen

Je hebt een helder doel, maar de weg ernaartoe is zelden lineair. Soms zit het mee en vlieg je omhoog. Maar soms moet je terugschakelen, letterlijk even stilvallen en herijken. Je loopt vast in een project, een klant zegt onverwacht nee, of je merkt dat iets wat je met passie hebt opgebouwd, niet het gewenste resultaat oplevert. En dan is daar dat ondernemersmoment: kill your darlings. Pijnlijk, maar nodig. Net zoals ik op die berg een paar keer moest afstappen en mijn verwachtingen bijstellen.

Serious gaming als reis

Datzelfde proces herken ik in het ontwikkelen én inzetten van serious games. Je begint met een goed idee. Je gelooft erin. Maar dan komt de praktijk. Je presenteert het aan een opdrachtgever of testgroep — en het landt niet. Het idee dat zo krachtig leek, raakt de kern niet.
Wat dan? Dan stap je terug. Je reflecteert. Je stelt bij. Je laat los wat niet werkt, hoe goed het ook voelde. Want net als op die berg is het niet het idee dat telt, maar de impact. En impact vraagt om afzien, bijsturen en doorzetten.

De kracht van verrassingen

Ook tijdens het spelen van een serious game gebeurt er iets onverwachts. Een teamlid reageert anders dan gedacht. Er komen emoties boven die je niet had voorzien. Maar juist dát maakt het krachtig. Die onverwachte momenten zorgen voor inzichten die blijven hangen. Net als de klim: zwaar, onvoorspelbaar, maar onvergetelijk.

Reflectie als rode draad

Of je nu een berg beklimt, een onderneming leidt of een game ontwikkelt: het zijn reizen vol uitdagingen. En daarom is reflectie cruciaal.
➡️ Vooraf: Wat is je doel? Wat verwacht je?
➡️ Tijdens: Wat merk je onderweg op? Waar moet je bijsturen?
➡️ Achteraf: Wat heeft deze reis je écht gebracht?

De Alpe d’Huez beklimmen was niet alleen een fysieke prestatie. Het was een krachtige metafoor voor mijn werk in serious gaming en ondernemen. En die inzichten neem ik weer mee — naar elk spel, elk traject en elke nieuwe uitdaging.

Zin om in gesprek te gaan?

Ben je benieuwd hoe een serious game ook in jouw organisatie beweging kan brengen? Of wil je samen sparren over een maatwerkinterventie?

📩 Neem gerust contact met me op of plan vrijblijvend een kennismaking. Ik denk graag met je mee.

Waarom serious gaming wél werkt bij complexe vraagstukken

In veel organisaties lopen mensen vast op ingewikkelde processen. Denk aan verandervraagstukken, samenwerking die stroef verloopt, of beleid dat op papier klopt, maar in de praktijk niet werkt. Je kunt er eindeloos over praten, rapporten over schrijven of visualisaties maken — maar het verandert weinig aan de kern.

Wat wel werkt? Een serious game.

Spelen raakt dieper dan praten

Een serious game is geen ‘gezellig spelletje’, maar een krachtige leerinterventie. Het zet mensen aan het denken, omdat ze niet alleen praten over een probleem, maar het zélf ervaren. In een goed ontworpen spel worden complexe systemen, spanningsvelden en keuzes tastbaar. Spelers nemen beslissingen, zien de gevolgen en worden geconfronteerd met hun eigen gedrag — en dat van anderen.

Juist die ervaring maakt het verschil. Het raakt niet alleen het hoofd, maar ook het hart en de handen. Spelers vergeten soms dat ze in een simulatie zitten, omdat het spel hen meeneemt in een realistisch spanningsveld. De inzichten die dan ontstaan, beklijven beter dan welke PowerPoint ook.

Een spel laat zien wat woorden vaak verhullen

In teksten of vergaderingen blijven veel spanningen onder tafel. Mensen zeggen wat sociaal wenselijk is, denken in abstracties of blijven hangen in hun eigen perspectief. Een spel doorbreekt dat.

Zodra mensen een rol aannemen of gaan handelen binnen een spel, wordt gedrag zichtbaar. Samenwerking, macht, wantrouwen, handelingsverlegenheid — het komt allemaal naar boven, zonder dat iemand het expliciet hoeft te benoemen. Het spel functioneert als een vergrootglas en spiegel tegelijk: het laat patronen zien, maakt systeemdruk voelbaar, en nodigt uit tot reflectie zonder oordeel.

Het model van de werkelijkheid (MoR) als sleutel tot impact

De kracht van een serious game staat of valt met de manier waarop het de werkelijkheid representeert. Een goed Model of Reality (MoR) zorgt ervoor dat het spel resoneert met de spelers: ze herkennen de dilemma’s, voelen de spanningen, en handelen zoals ze ook in het echt zouden doen.

Dat maakt het spel geloofwaardig — en dus impactvol.

Sterker nog: in sommige gevallen maakt het spel het MoR zichtbaar voor de deelnemers. Ze herkennen patronen of dynamieken die in hun werk impliciet aanwezig zijn, maar nooit eerder zo helder boven tafel kwamen. Juist doordat het spel een vereenvoudigde, maar scherpe weergave is van de werkelijkheid, ontstaat inzicht.

Een goed MoR nodigt niet alleen uit tot spel, maar ook tot systeemreflectie: Waar zit bij ons die frictie? Waarom reageren we zoals we doen? Wat zouden we anders kunnen vormgeven?

De échte leerwinst zit in de debrief

Een serious game is geen doel op zich. De kracht zit in de combinatie van spel en reflectie. Een goede debrief haalt het leerpotentieel naar boven: Wat gebeurde er? Wat zegt dat over ons werk of onze samenwerking? Wat herkennen we? Wat willen we anders doen?

Tijdens die nabespreking ontstaat de verbinding met de praktijk. Spelers gaan het spel koppelen aan hun eigen situatie. Dat maakt het geen vrijblijvende oefening, maar een waardevolle interventie in verander- of leertrajecten. Eén spelsessie kan daardoor meer inzicht opleveren dan weken vergaderen.

Wanneer zet je serious gaming in?

Serious gaming is bij uitstek geschikt voor:

  • Veranderprocessen: waar mensen eigenaarschap moeten nemen, maar eerst inzicht nodig hebben.
  • Teamontwikkeling: om samenwerkingen, rollen en patronen bespreekbaar te maken.
  • Beleidsvorming: om de gevolgen van keuzes en belangen van verschillende partijen zichtbaar te maken.
  • Onderwijs en training: om theorie te vertalen naar gedrag en praktijk.

Maar ook bij strategische sessies, netwerkdagen of stakeholderbijeenkomsten kan een game het verschil maken tussen praten over en leren van elkaar.

Tot slot

Een goed ontworpen serious game werkt als een katalysator. Het versnelt inzicht, maakt dynamieken zichtbaar en opent gesprekken die anders niet gevoerd worden. Het is interventie, simulatie en leermiddel in één. Niet omdat het leuk is — al is dat vaak wel zo — maar omdat het werkt.

Bij Reflex Game Changer ontwerp ik serious games die resoneren met de praktijk. Gebaseerd op een sterk Model of Reality. Zodat spelers niet alleen leren wat anders kan — maar ook waarom, hoe en waarom het ze raakt